Đã từ lâu, Santa Maria del Fiore – hay thánh đường Florence – Italia đã được coi là một tuyệt tác kiến trúc của nước Ý nói riêng và trên thế giới nói chung, với phần mái vòm đỏ gạch cao chót vót, tòa tháp chuông đầy mời gọi hay những thánh đường rộng mênh mông cùng những đường cong bên trong nhà thờ mang đậm nét kiến trúc Gothic. Đây là một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng nhất nước Ý và cũng là nhà thờ lớn thứ 4 trên toàn châu Âu.

Thoạt nhìn, Santa Maria del Fiore có vẻ giống với một công trình kiến trúc rộng lớn với tổng thể đồng nhất, song thực chất, nhà thờ lại là sản phẩm được tạo bởi những mảnh ghép kiến trúc khác nhau, với mỗi cá thể được kết nối chặt chẽ. Thánh đường Florence được bắt đầu khởi công vào năm 1296, với thiết kế kiến trúc Gothic làm chủ đạo. Tuy nhiên, trải qua nhiều thế kỷ, công trình này lại được lồng ghép, tu sửa thêm với nhiều loại hình kiến trúc khác nhau, tiêu biểu như kiến trúc thời Phục hưng vào thế kỷ 15, hay một lần nữa với kiến trúc Phục hưng Gothic vào thế kỷ 19.

Để có thể hiểu rõ hơn về công trình kiến trúc đầy tinh tế và phức tạp này, cần phải chia tòa nhà ra làm 3 phần chính: tháp chuông (campanile); mái vòm (duomo) và kiến trúc mặt ngoài (façade).

Cũng tương tự như nhiều công trình kiến trúc cùng thời khác, thánh đường Florence ngày nay cũng là sản phẩm được hoàn thiện qua nhiều bàn tay của các kiến trúc sư người Ý nổi tiếng, tiêu biểu như Giotto và Brunelleschi. Cũng chính vì thế, tòa nhà đã trở thành một biểu tượng kiến trúc kì vĩ nổi tiếng khắp vùng Tuscana nước Ý, đồng thời cũng là một trong những danh lam thắng cảnh quan trọng góp mặt trong danh sách di sản thế giới của UNESCO, mang đến hàng ngàn lượt khách du lịch hàng năm cho thành phố Florence.

Như đã nói ở trên, trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về kiến trúc đầy tinh tế của thánh đường qua ba yếu tố chính:

Tháp chuông và tầm nhìn qua năm tháng của Giotto.

Trước khi thánh đường Florence được khởi công xây dựng, tại địa điểm đó vốn là một nhà thờ cổ kính xuất hiện từ thế kỷ 4 mang tên Santa Reparata. Tuy nhiên, do đã quá xuống cấp và cũ kĩ sau khi tồn tại qua hàng thế kỷ, hội đồng thành phố Florence đã lên kế hoạch tìm kiếm phương pháp cải tạo công trình kiến trúc này để có thể phù hợp hơn với tình thế đương thời. Vào năm 1294, một bản thiết kế tới từ kiến trúc sư – nhà điêu khắc Arnolfo di Cambio đã được hội đồng thành phố phê duyệt khởi công, đó chính là thánh đường Santa Maria del Fiore. Đây là một công trình kiến trúc đầy tham vọng lúc bấy giờ, với thời gian thi công dự tính sẽ mất tới 142 năm để hoàn thành một tuyệt tác kiến trúc với thiết kế mái vòm hình bát giác cao lớn và các gian giữa rộng thênh thang.

Trong thời gian xây dựng, Di Cambio qua đời và dự án được bàn giao qua tay một số các kiến trúc sư khác, bao gồm họa sĩ – kiến trúc sư nổi tiếng thời kỳ tiền Phục hưng: Giotto di Bondone (hay được biết tới rộng rãi với cái tên ngắn gọn Giotto). Ông bắt đầu công việc kiến trúc sư trưởng của thánh đường vào năm 1334 và chủ yếu tập trung vào thiết kế phần tháp chuông của thánh đường.

Tháp chuông của Giotto được ví như ngọn hải đăng lộng lẫy giữa lòng thành phố Florence. Đây là một cá thể kiến trúc riêng biệt đứng liền kề giáo đường chính của nhà thờ Santa Maria del Fiore và nhà rửa tội Thánh John (St. John).

Trong quá trình thực hiện dự án, Giotto luôn bám sát những dự tính trước đó của Di Cambio để lại, đó là lối kiến trúc polychrome (trang trí kiến trúc nhiều màu) được áp dụng đồng nhất với phần còn lại của nhà thờ. Cùng với đó, Giotto cũng kết hợp một số họa tiết mang dấu ấn của riêng mình vào thiết kế tháp chuông, tiêu biểu là phần đá cẩm thạch nhiều màu được sắp xếp một cách tỉ mỉ và khéo léo tại phần tường ngoài của công trình. Giotto đã nhập những phiến đá này từ các thị trấn xung quanh: đá cẩm thạch trắng từ Carrara; đá cẩm thạch xanh từ Prato và đá cẩm thạch đỏ từ Siena.

Tuy nhiên, quá trình hoàn thiện tháp chuông bị trì hoãn khi mới hoàn thành xong tầng thứ nhất, sau sự qua đời của Giotto vào năm 1337. Công trình sau đó được giao phó cho kiến trúc sư – nhà điêu khắc nổi tiếng Andrea Pisano, người đã để lại dấu ấn riêng của mình với thiết kế cổng vòm đẹp mắt của nhà rửa tội Thánh John. Đối với tháp chuông, Pisano tiếp tục hoàn thiện khối kiến trúc dựa trên những thiết kế của Giotto. Vào năm 1348, Pisano qua đời, nối tiếp sau đó là đại dịch Black Plague khiến cho tháp chuông một lần nữa bị bỏ ngỏ. Phải tới tận năm 1359, công trình tháp chuông mới chính thức được hoàn thiện bởi kiến trúc sư vùng Tuscan Francesco Talenti, với chiều cao 85 mét và tổng cộng 412 bậc thang.

Brunelleschi và thiết kế mái vòm làm nên lịch sử

Vào thời điểm đó, Florence được coi là thành phố dẫn đầu phong trào Phục hưng nước Ý, với những thành tựu khoa học kiến trúc đáng nể trong thế kỷ 15. Tuy nhiên, việc thiết kế mái vòm cho thánh đường Santa Maria del Fiore vẫn là một vấn đề nan giải do kích thước quá khổ và không có trụ khiến cho bao kiến trúc sư kế nhiệm Di Cambio phải đau đầu, mặc dù đã có sẵn bản thiết kế trước đó vào năm 1296 do Cambio để lại. Sở dĩ như vậy là bởi tại thời điểm những năm 1300, các kiến trúc sư Phục hưng người Ý bác bỏ hoàn toàn việc sử dụng trụ ngoài trong các thiết kế của mình, do đây được xem là một chi tiết thuộc phong cách kiến trúc Gothic đã lỗi thời trước đó và được coi là chướng mắt, mất mỹ quan.

Do đó, các kiến trúc sư người Ý đã bắt đầu nghiên cứu và học hỏi những kiểu hình kiến trúc cổ điển nhằm tìm ra ý tưởng để có thể phân bổ trọng lượng của mái vòm thay vì phải sử dụng cột. Người đã nảy ra sáng kiến khiến cho việc xây dựng mái vòm trở nên khả thi là kỹ sư, kiến trúc sư Filippo Brunelleschi, ông lấy cảm hứng từ việc nghiên cứu thiết kế và kiến trúc của đền thờ Pantheon của người Roman với phần mái vòm rộng lớn bên trong.

Nhìn từ góc độ kiến trúc, việc thi công mái vòm theo thiết kế của Brunelleschi là gần như không thể với kỹ thuật và công nghệ của thời kỳ lúc bấy giờ. Tuy nhiên, nhờ có những máy móc và thiết bị do chính ông sáng chế ra, cùng những tính toán chính xác, Brunelleschi đã có thể hoàn thành được một công trình kiến trúc vĩ đại, đánh dấu mốc quan trọng khởi đầu cho những thành tựu kiến trúc thời kỳ Phục hưng. Ưu tiên số một khi xây dựng mái vòm chính là việc giảm trọng lượng của nó tới mức tối thiểu để có thể đứng vững mà không cần tới trụ cột. Để làm được điều này, Brunelleschi đã thiết kế lớp vòm có hai phần vỏ: vỏ trong và vỏ ngoài với khoảng trống ở giữa.

Về cấu trúc, mái vòm được thiết kế theo hình vòm nhọn, có mặt cắt bề ngang hình bát giác và được gia cố bằng các vòng tròn nằm ngang đặt bên trong để khiến cho công trình trở nên cứng cáp hơn. Sau đó, ông xếp gạch vào lớp vỏ ngoài theo hình xương cá để có thể giảm thiểu trọng lượng tại phía ngoài. Song tất cả các ý tưởng thiết kế thiên tài này có lẽ sẽ không thể được thực hiện thành công nếu như không có sự trợ giúp của các thiết bị nâng đỡ do chính Brunelleschi sáng tạo ra, với khả năng vận chuyển hơn 37.000 tấn nguyên vật liệu xây dựng trong suốt quá trình thi công.

Sau 16 năm thi công, Brunelleschi hoàn thành mái vòm vào năm 1436, song ông vẫn muốn xây dựng thêm phần cửa trời trên đỉnh mái. Chi tiết này được hoàn thiện bởi người đồng nghiệp của ông là Michelozzo di Bartolomeo Michelozzi vào năm 1461. Vài năm sau đó, phần mái vòm tiếp tục được trang trí thêm một cây thánh giá bằng đồng bởi nghệ nhân Andrea del Verrochio vào năm 1469. Cho tới nay, mái vòm của tòa thánh đường Santa Maria del Fiore vẫn là một trong những công trình mái vòm bằng gạch lớn nhất thế giới.

Thiết kế mặt trước (façade) của thánh đường Florence

Mặc dù đã được hoàn thiện vào thời kì phục hưng, song mặt trước của thánh đường này vẫn có phần trống trải cho tới tận thế kỷ 19 do những bất đồng về ý tưởng thiết kế kéo dài hàng thế kỷ. Vào năm 1871, thành phố Florence đã quyết định tổ chức một cuộc thi về ý tưởng thiết kế mặt ngoài của thánh đường, người thắng cuộc sẽ được sử dụng ý tưởng của mình cho thánh đường. Kiến trúc sư Emilio de Fabris đã là người dành chiến thắng với thiết kế mặt ngoài theo tông màu đồng nhất với các phần còn lại của thánh đường: đá cẩm thạch trắng, xanh lam và đỏ, kết hợp với một số chi tiết, tạo hình đẹp mắt như phần cửa sổ hoa hồng đầy tinh tế lấy cảm hứng từ phong cách kiến trúc phục hưng Gothic.

Tin liên quan

Ngắm siêu biệt thự của tỷ phú thế giới

Trong số các tòa dinh thự nguy nga tráng lệ của giới siêu giàu phải kể đến căn nhà tỷ đô của tỷ phú Ấn Độ Mukesh Ambani.


Xem chi tiết: Ngắm siêu biệt thự của tỷ phú thế giới

Gia đình trẻ biến sân thượng trống thành “khu vườn trên mây”

Sở hữu khu vườn sân thượng 40m2 với thiết kế vô cùng sáng tạo, gia đình 4 thành viên nằm giữa thành phố Nha Trang đã biến khu vườn thành một trang trại thu nhỏ với đủ màu sắc cây trái đều cho năng suất cao.


Xem chi tiết: Gia đình trẻ biến sân thượng trống thành “khu vườn trên mây”

10 màu sơn giúp không gian nhỏ trở nên thoáng đãng

Từ đậm và tối đến nhạt và sáng, đây là những màu sơn mang lại cảm giác rộng rãi, cải thiện không gian nhỏ. Màu vàng Màu vàng khiến không gian phòng có cảm giác ấm áp, gần gũi, bên cạnh đó còn bù đắp cho một căn phòng thiếu ánh sáng. Ảnh minh họa: Phương Duy […]


Xem chi tiết: 10 màu sơn giúp không gian nhỏ trở nên thoáng đãng

Trang trí nhà theo phong cách mùa thu

Mùa thu, mùa của sự nhẹ nhàng, lãng mạn. Chính vì lẽ đó mà trang trí nhà theo phong cách mùa thu được nhiều gia chủ ưa chuộng.


Xem chi tiết: Trang trí nhà theo phong cách mùa thu

Biệt thự 24,5 triệu USD của tỷ phú da màu giàu nhất Mỹ

Theo Forbes, tỷ phú Robert Smith hiện là người da màu giàu nhất nước Mỹ với khối tài sản 5,2 tỷ USD. Ông vừa rao bán một căn biệt thự sang trọng ở bang California.


Xem chi tiết: Biệt thự 24,5 triệu USD của tỷ phú da màu giàu nhất Mỹ

Tân nghệ thuật, phong cách định hình kiến trúc đầu thế kỷ 20

Art Nouveau là một trường phái quốc tế, một phong cách nghệ thuật, kiến trúc, nghệ thuật ứng dụng phổ biến vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX. Nghĩa của Art nouveau trong tiếng Pháp là nghệ thuật mới.


Xem chi tiết: Tân nghệ thuật, phong cách định hình kiến trúc đầu thế kỷ 20

Công trình bằng tre độc đáo tại công viên nghĩa trang sinh thái ở Huế

Công trình độc đáo này có diện tích 500m2 thuộc thôn An Hòa, phường Hương An, Huế.


Xem chi tiết: Công trình bằng tre độc đáo tại công viên nghĩa trang sinh thái ở Huế

16 ý tưởng phân chia không gian không cần tường bao, vách ngăn

Lưu ngay 16 ý tưởng phân chia không gian không cần tường bao, vách ngăn để áp dụng cho ngôi nhà của bạn nhé!!! happynest


Xem chi tiết: 16 ý tưởng phân chia không gian không cần tường bao, vách ngăn

Khách sạn Babylonstoren ở Nam Phi chính thức mở cửa Vườn gia vị

Supernormal thiết kế lớp học kiểu mới cho trung tâm giáo dục trẻ em ở Massachusetts

Phòng tắm sẽ trông như thế nào trong tương lai?

Ván gỗ: Sự khác nhau giữa gỗ MDF, MDP, Plywood và OSB

10 ý tưởng thông minh để trưng bày nồi và chảo trong bếp

Thiết kế cửa gỗ xoay giúp căn hộ ở São Paulo trở nên mềm mại hơn

Phân biệt Coverlet, Duvet, Quilt và Comforter

9 cách để tận dụng tối đa không gian sân hiên nhà bạn

Yusuke Seki với lột xác Bang & Olufsen Audio Kyoto

10 sắc đỏ rạng rỡ cho Powder Room (phòng tắm dành cho khách)