Với hơn một thiên niên kỷ là kinh đô của Nhật Bản, cố đô Kyoto ngày nay là một minh chứng lịch sử lâu đời, nơi chứng kiến bao cuộc chuyển mình, hội tụ các giá trị vật chất và tinh thần đặc trưng của đất nước mệnh danh: Mặt Trời Mọc.

Về địa thế, Kyoto gần như biệt lập với bên ngoài bởi thế địa hình được bao quanh bởi ba ngọn núi lớn Higashiyama, Kitayama và Nishiyama. Về di sản, nơi đây có hàng ngàn đền đài và công trình kiến trúc cổ lớn nhỏ phân bổ trong khắp mạng lưới giao thông của đô thị cổ – nơi được quy hoạch từ hình mẫu đô thị cổ truyền của kinh thành Trường An (Trung Quốc). Các ngôi đền lớn đều có vai trò làm điểm nhấn đô thị, hoặc làm điểm đánh dấu chuyển đổi đến các khu vực chức năng khác của chốn kinh thành.

Hình 0 – Yasaka Shrine – Một trong những ngôi đền hiếm hoi ở Kyoto mở cửa đến tận 9h tối, thường có nhiều lễ hội được tổ chức tại đây

Hình 1 – Cầu Tatsumi Bashi – Cây cầu nhỏ nhưng nổi tiếng bắt qua con kênh Shirakawa, được đưa vào cảnh quay trong bộ phim “Cuộc đời của một Geisha”

Hình 2 – Phố Hanamikoji – Khu phố cổ với nhiều quán ăn, nhà hàng mang phong cách đặc trưng của ẩm thực Nhật Bản

Con đường chính Shijo – Dori còn lưu giữ phong cách phố thị xưa cũ với nhịp sinh hoạt sinh động và nhộn nhịp, hướng đến đền Yasaka Shrine – được xem như cửa ngõ vào khu Gion cổ (Hình 0), phân chia đô thị cổ thành hai phần: Phía Bắc có khu Gion Shirakawa – con phố cổ nhỏ yên tĩnh dọc theo con kênh Shirakawa, với cây cầu Gion Tatsumi Bashi Bridge nổi tiếng (Hình 1); phía Nam tập trung nhiều hoạt động sôi nổi hơn như: phố ẩm thực Hanamikoji Dori (Hình 2), hoặc tuyến đường dạo Nene No Michi với những ngôi đền nhỏ nhưng giàu ý nghĩa lịch sử dọc hai bên. Hai con phố cổ thương mại tấp nập Nineizaka và Sanneizaka dẫn lối đến khu đền thờ Kyomizu nằm dựa lưng vào núi. Khu vực này gồm cụm những đền thờ, chùa, miếu lớn nhỏ như đền Zenkojido Temple, Jojuin temple,  Jishu Jinja Shrine, Asakurado Temple, Thousand Stone Buddha,… Cụm công trình nổi bật trên nền trời xanh Kyoto với các chi tiết cột, diềm sơn đỏ, nhất là vào thời điểm hoàng hôn, quần thể đền càng trở nên rực rỡ….Và ngôi đền chính tại đây là đền Kyomizu Dera –  một kiến trúc đền gỗ rất lớn mang tính biểu tượng quan trọng của Kyoto  (Hình 3, Hình 4A, Hình 4B )

Hình 3 – Cụm công trình đền, chùa với những chi tiết kiến trúc sơn đỏ rực rỡ trong nắng
Hình 4A – Cổng vào chính của khu đền thờ Kyomizu
Hình 4B – Tamura-do – Một ngôi đền Phật giáo trong cụm công trình

Gion là một trong những khu phố cổ vẽ nên một bức tranh sống động của những trầm mặc xưa cũ tịnh độ, vãng sanh thành hiện tại náo nhiệt nhưng bỗng chốc lại ẩn dật tức thì. Cũng đường và phố, cũng nền và đất, cũng mái và tường, cũng người và khách,… vậy mà như có một sức nặng vô hình của một nền móng vững chãi, các giá trị cổ xưa cứ thế được tái hiện và không lay chuyển với thời gian. Chiều xuống dần phía sau đền Kyomizu Dera, đứng nhìn từ Okuno-In Hall là cả một hoàng hôn rực rỡ phủ lên toàn Kyoto. Khi váng chiều tuyệt đẹp lần lượt lướt trên những mái đền cổ kính, ngàn năm hiện diện góc nhìn huyền thoại về Hokanji Temple với dáng vóc dong dỏng, mảnh mai, bờ mái cong vút, sâu thẳm, thuần khiết trên nền trời Kyoto, luôn lôi cuốn bất kể thời gian nào trong ngày (Hình 5)

Hình 5 – Góc nhìn “huyền thoại” đến tháp chùa Hokanji từ một góc phố nhỏ khi đêm xuống
Hình 6 – Con phố lát đá có những khúc quanh tạo nên một hình ảnh sinh động

Ở Gion, hai con phố Nineizaka và Sanneizaka có các hoạt động buôn bán diễn ra sinh động vào ban ngày, thưa thớt dần vào lúc chiều muộn,  và hoàn toàn tĩnh lặng khi trời tối, chỉ còn những ngọn đèn lồng trên con đường lúc thẳng tắp, lúc uyển chuyển quanh co, đá được lát nghiêm cẩn suốt những triền dốc và bậc cấp (Hình 6). Những ngôi nhà cổ san sát nhau với mái ngói xám vươn xa tạo bóng đổ sâu hoắm lên mặt tiền, màu tường vàng và trắng theo module của chiếu Tatami, kết hợp hệ khung cửa gỗ nâu đen, thỉnh thoảng nhấn nhá một ít mảng đỏ trầm và các phênh chống nắng (Hình 7). Những ngôi nhà có tỷ lệ nhỏ nhắn, san sát nhau, các hàng hiên tầng trên được phủ mái nhấp nhô, lấp ló nhà sau nhà trước, thỉnh thoảng nhấn nhá thêm một ít vật liệu kính mang chút hơi hướng của thì hiện tại. Những bờ cửa vào nhà tái hiện đường nét của dáng cổng gỗ Torii, của sổ vuông hoặc tròn (Hình 8). Khu phố thật sạch sẽ và gọn gàng với vật liệu chính là đá, gỗ và giấy (Hình 9, Hình 9B). Những ngôi nhà ngỡ như là nhỏ đó, bên trong lại gây ngỡ ngàng khi có đủ chỗ để sắp đặt góc thiền, vườn cảnh, hay ao cá – một nét văn hóa ở gắng liền với thiên nhiên, tái hiện đầy giản dị, tinh tế (Hình 9D). Thi thoảng, những góc phố thêm tĩnh lặng vì một ngôi đền nhỏ tình cờ xuất hiện. Lối kiến trúc của những ngôi nhà lân cận các khu đền vì thế mà khiêm nhường hơn để các ngôi đền thêm trang nghiêm và tĩnh tại (Hình 10A, 10B).

Hình 10 – Yasui Konpiragu Shrine – Ngôi đền Shinto nhỏ hàng trăm năm tuổi là nơi người ta đến để xin một điều ước

Phố vắng lặng, lên đèn, ánh sáng đèn lồng giấy đồng loạt giăng khắp các mặt nhà, hòa vào hơi thở của nền đá, những mảng tường cổ hiu hắt, vài cành cây rũ,…thật tĩnh tại và trầm mặc. Bỏ lại sau lưng tất cả thế gian, hiện tại của Gion trong lòng Kyoto là một bảo tàng cũ kỹ ngủ yên được chăm sóc một cách kỹ lưỡng đến từng chi tiết (Hình 11). Khi ánh nắng đầu tiên của vừng thái dương ló dạng, phố bén hơi người, dễ dàng bắt gặp hình ảnh của những bóng người diện Kimono và Yukata trên phố đi lại nhẹ nhàng, lịch sự cúi đầu chào nhau… sự cúi chào trân trọng của hiện tại dành cho quá khứ.

Hình 11 – Phố cổ vắng lặng về đêm

KTS Huỳnh Trần Uyên Thy (Ảnh: Anh Uyên) – TCKT.VN
© Tạp chí kiến trúc

Tin liên quan

5 sự thật đáng kinh ngạc về Taj Mahal, một biểu tượng của Ấn Độ

Khu lăng mộ nổi tiếng nhất Ấn Độ nằm ở thành phố Agra, cách thủ đô New Delhi khoảng 230 km với 4 giờ di chuyển bằng ôtô. Công trình của thế kỷ 17 được UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 1983 và mô tả là một “kiệt tác được cả thế giới chiêm ngưỡng trong số các di sản thế giới”.


Xem chi tiết: 5 sự thật đáng kinh ngạc về Taj Mahal, một biểu tượng của Ấn Độ

Những thiết kế mô phỏng tương lai của nhân loại

Ta đang nói về năm 2200 khi trái đất đã bị ô nhiễm quá nhiều và con người phải tìm những biện pháp khác nhau nhằm duy trì sự sống. Một trong số đó là những cuộc cách mạng về thiết kế tưởng chừng như rất xa vời nhưng lại thực tế này, dưới đây là những kiết xuất được làm ra bởi một nhà thiết kế người Ý, khi ông sử dụng kết hợp nhiều phần mềm, bao gồm Cinema 4D và Photoshop để tạo ra sự mô phỏng thiết kế trong tương lai.


Xem chi tiết: Những thiết kế mô phỏng tương lai của nhân loại

Thiết kế vườn bên trong nhà, tại sao không

Các sự kiện và tụ họp xã hội bị hạn chế do đại dịch hiện nay cùng với thời tiết lạnh giá đã khiến chúng ta có nhiều thời gian hơn bao giờ hết ở nhà thay vì ra ngoài. Do vậy, rất nhiều người đã bắt đầu tìm kiếm những cách bình dị để biến ngôi nhà mơ ước của mình thành hiện thực, và từ đây một số nghiên cứu đã mang đến những thiết kế kiến trúc thực sự độc đáo với điểm nhấn là khu vườn trong nhà.


Xem chi tiết: Thiết kế vườn bên trong nhà, tại sao không

Lý luận về ngôn ngữ kiến trúc – Nhìn từ các di sản đến kiến trúc hậu hiện đại

Ngôn ngữ kiến trúc là một hệ thống các hình hài kiến trúc mang ngữ nghĩa, có thể chuyển tải nhiều giác độ và nội dung khác nhau bằng cách áp dụng các kỹ thuật cấu tạo và các kiểu sắp xếp, tổ hợp các hình khối này – Tức là ngôn ngữ kiến trúc […]


Xem chi tiết: Lý luận về ngôn ngữ kiến trúc – Nhìn từ các di sản đến kiến trúc hậu hiện đại

Chiêm ngưỡng công viên nổi đáng kinh ngạc ở Đan Mạch

Được thiết kế bởi kiến trúc sư người Úc Marshall Blecher và studio thiết kế Đan Mạch -Fokstrot, là một dự án phi lợi nhuận, quần đảo Copenhagen về cơ bản là một mạng lưới các công viên nổi nhỏ được làm từ các vật liệu tái chế và có nguồn gốc bền vững sẽ được đưa vào các bến cảng của thành phố.


Xem chi tiết: Chiêm ngưỡng công viên nổi đáng kinh ngạc ở Đan Mạch

Quán cafe độc đáo nhất Thái Lan với lối xếp gạch “không giống ai”

Khách hàng có thể vừa uống cà phê vừa tận hưởng, ngắm nhìn cấu trúc độc đáo của quán. Không gian quán cafe mang đến bầu không khí ấm áp, dễ chịu nhờ vào sự thiết kế, sáng tạo tài hoa của người nghệ sĩ. Ngôi nhà có cách ốp gạch đặc biệt khiến không […]


Xem chi tiết: Quán cafe độc đáo nhất Thái Lan với lối xếp gạch “không giống ai”

10 tòa nhà cao tầng có kiến trúc cực đỉnh

1.Chaoyang Park Plaza , Trung Quốc Khi xây dựng Chaoyang Park Plaza, các kiến trúc sư dự định tạo ra một cảnh quan lấy ý tưởng từ các hồ, núi và đá được vẽ trong các bức tranh phong thủy truyền thống của Trung Quốc. Dự án được mô phỏng theo thành phố Shanshui, mô […]


Xem chi tiết: 10 tòa nhà cao tầng có kiến trúc cực đỉnh

Top 8 nhà thờ có kiến trúc độc đáo

Nhà thờ nổi Genesis Denizen Works đã xây dựng một nhà thờ nổi trên con kênh phía đông London, nhà thờ này có một mái nhà có thể điều khiển bằng ống thổi đàn organ của nhà thờ. Hiện đang được neo đậu gần Công viên Olympic Nữ hoàng Elizabeth, nhà thờ Genesis là một […]


Xem chi tiết: Top 8 nhà thờ có kiến trúc độc đáo

Khách sạn Babylonstoren ở Nam Phi chính thức mở cửa Vườn gia vị

Supernormal thiết kế lớp học kiểu mới cho trung tâm giáo dục trẻ em ở Massachusetts

Phòng tắm sẽ trông như thế nào trong tương lai?

Ván gỗ: Sự khác nhau giữa gỗ MDF, MDP, Plywood và OSB

10 ý tưởng thông minh để trưng bày nồi và chảo trong bếp

Thiết kế cửa gỗ xoay giúp căn hộ ở São Paulo trở nên mềm mại hơn

Phân biệt Coverlet, Duvet, Quilt và Comforter

9 cách để tận dụng tối đa không gian sân hiên nhà bạn

Yusuke Seki với lột xác Bang & Olufsen Audio Kyoto

10 sắc đỏ rạng rỡ cho Powder Room (phòng tắm dành cho khách)