Nghệ thuật sơn mài được chính thức du nhập vào Việt Nam từ thập kỷ 30 của thế kỷ 20 thông qua trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, ngôi trường đã sản sinh được rất nhiều nghệ sĩ sơn mài nổi tiếng trong và ngoài nước. Trải qua thời gian dài phát triển, sơn mài Việt Nam đã đạt được những thành tựu ấn tượng, được thế giới ghi nhận và đánh giá cao.

sonmai-1

Tác phẩm sơn mài của họa sĩ Đặng Tin Tưởng

Nghệ thuật sơn mài xuất hiện tại Việt Nam từ rất sớm, các tác phẩm sơn mài được tìm thấy trong các ngôi mộ cổ ở Việt Nam có niên đại từ thế kỷ III đến thế kỷ IV trước Công nguyên. Qua nhiều thế kỷ, các nghệ sĩ và nghệ nhân bậc thầy của Việt Nam đã nắm vững kỹ thuật sử dụng sơn mài cho mục đích trang trí và bảo quản. Tranh sơn mài có phong cách độc đáo, khác biệt với tranh lụa, sơn dầu hay màu nước.

Đặc điểm nghệ thuật

Sơn mài truyền thống có ba màu - nâu, đen và đỏ son. Đến những năm 1930, các nghệ sĩ bắt đầu sử dụng một kỹ thuật mới được gọi là đục đẽo, mang lại sự pha trộn màu sắc phong phú hơn và tăng thêm cảm giác về kích thước và khoảng cách.

Bức tranh được thực hiện trên gỗ. Nó được phủ bởi một mảnh vải được phết nhựa cây sơn mài và sau đó phủ một lớp nhựa cây trộn với đất. Tấm ván sau đó được đóng giấy cát và tráng lại bằng một lớp nhựa cây nóng. Sau khi đánh bóng, nó tạo ra một bề mặt đen mịn với ánh sáng rực rỡ. Họa sĩ sử dụng sơn mài nóng để vẽ phác thảo và các màu sắc được phủ lên từng lớp từng lớp một sau khi lớp bên dưới đã khô. 

sonmai-3

Tác phẩm Bình minh trên nông trang của họa sĩ Nguyễn Đức Nùng (1914-1993)

Các công đoạn hoàn thiện bao gồm đánh bóng và rửa lại bức tranh. Quá trình này nghe thì có vẻ là một sự đối xử tàn bạo với tác phẩm nghệ thuật, nhưng thực chất nó được thực hiện rất tỉ mẩn. Thành quả có được là một bức tranh rực rỡ. 

Qua nhiều năm thử nghiệm, các nghệ nhân sử dụng thêm các chất khác liệu khác như tro thực vật, vỏ trứng nghiền, vàng và bạc để tô điểm cho tác phẩm của họ. Những chất liệu này này giúp các nghệ sĩ hiện đại thể hiện cái tôi và tiếp thêm sự sáng tạo và cá tính về phong cách cho các tác phẩm nghệ thuật của họ.

sonmai-3

Tác phẩm sơn mài của họa sĩ Nguyễn Gia Trí (1906-1993)

Lịch sử tranh sơn mài ở Việt Nam

Nghệ thuật sơn mài đã xuất hiện tại Việt Nam từ thế kỷ III đến thế kỷ IV trước Công nguyên nhưng chỉ thực sự được phổ biến vào Việt Nam một cách bài bản và chuyên nghiệp qua khóa học nghệ thuật sơn mài do Joseph Inguimberty, một giảng viên tại trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông dương giảng dạy vào năm 1927. Việc ông đưa nghệ thuật sơn mài vào chương trình giảng dạy mỹ thuật bắt đầu từ năm 1937. Mặc dù các khóa đào tạo theo chương trình tương tự như các trường mỹ thuật ở châu Âu, các nghệ sĩ Việt Nam đã thành công trong việc đưa hơi thở Việt và phong cách cá nhân của họ vào các tác phẩm nghệ thuật.

Người yêu nghệ thuật Việt Nam luôn tự hào vì đã có những họa sĩ tài danh đưa không ngừng phát triển dòng tranh sơn mài. Các tác phẩm mỹ thuật hiện đại Việt Nam như: Ngựa Gióng của Nguyễn Tư Nghiêm; Bình phong của Nguyễn Gia Trí; Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ của Nguyễn Sáng và rất nhiều tác giả tác phẩm khác đã tạo dựng nên hình hài của sơn mài Việt Nam trong nền nghệ thuật hiện đại của thế giới thế kỷ XX.

Các họa sĩ sơn mài nổi tiếng Việt Nam

Một số họa sĩ từng theo học bộ môn Sơn mài tại trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương đã trở nên rất nổi tiếng, như Nguyễn Gia Trí. Các họa sĩ sơn mài tên tuổi khác của thời này bao gồm: Công Văn Trung, Phạm Hà, Nguyễn Hằng, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Đức Sung, Nguyễn Văn Tý, Hoàng Tích Chu, Nguyễn Văn Bình, Dương Hướng Minh, Nguyễn Sỹ Ngọc, Trần Đình Thọ, Nguyễn Sáng, Huỳnh Văn Gấm, Tạ Thúc Bình, Nguyễn Tư Nghiêm, Phan Kế An, Dương Bích Liên, Nguyễn Kim Đồng, Lê Quốc Lộc, Đặng Tin Tưởng.

Nguyễn Gia Trí (1906-1993)

sonmai-4

Tác phẩm Làng quê, tác giả Nguyễn Gia Trí 

Nguyễn Gia Trí là một trong những họa sĩ hàng đầu của làng tranh Sơn mài Việt Nam, đặc biệt là trong những năm 1938 đến 1944. Tranh sơn mài ở thời kỳ đỉnh cao. Tác phẩm của ông được tạo ra một cách cẩn thận và có vẻ đẹp kỳ diệu. Thông qua các lớp màu và quá trình sơn mài, Nguyễn Gia Trí đã thử nghiệm những màu sắc mới như màu vàng sáng tạo vẻ ngoài như nhung, và nhiều chất liệu khác nhau như vỏ trứng và đá quý.

Nguyễn Khang (1911-1989)

sonmai-4

Tác phẩm Hòa bình và hữu nghị, tác giả Nguyễn Khang

Nguyên Khang, sinh ra tại Hà Nội, ông sở hữu rất nhiều tác phẩm sơn mài nổi tiếng tại Việt Nam. Nguyễn Khang là một trong những thành viên sáng lập Trường Cao đẳng Mỹ thuật Công nghiệp tại Việt Nam và là Hiệu trưởng của trường này từ năm 1962-1974. Nguyên Khang cũng là một trong những người góp công lớn trong việc sáng tạo và phát triển dòng tranh sơn mài tại Việt Nam bằng cách đưa những chất liệu đa dạng vào tranh. 

Hoàng Tích Chu (1912- 2003)

sonmai-5

Tác phẩm Tổ đổi công miền núi, tác giả Hoàng Tích Chu

Hoàng Tích Chu, quê ở Hà Bắc, chuyên vẽ tranh sơn mài. Ông tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam. Mặc dù ông sử dụng nhiều phương tiện khác nhau, bao gồm nghệ thuật đồ họa và dầu, ông vẫn nổi tiếng với nghệ thuật sơn mài và sau đó được giảng dạy tại trường Cao đẳng. Tranh của ông được trưng bày trong Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật Phương Đông Moscow và các bộ sưu tập tư nhân khác.

Huỳnh Văn Gấm (1922-1987)

sonmai-7

Tác phẩm Cô Liên, tác giả Huỳnh Văn Gấm 

Huỳnh Văn Gấm sinh ra tại huyện Châu Thành, tỉnh Long An. Ông tốt nghiệp trường trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương năm 1945. Năm 1944, ông đoạt giải Salon Unique khi còn đang theo học tại trường, đến năm 2000, ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học và Nghệ thuật. Tác phẩm nghệ thuật cách mạng của ông đã có tác động rất lớn đến nền mỹ thuật Việt Nam trong thời gian đó. Huỳnh Văn Gấm cũng là Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ đầu tiên tại Việt Nam.

Đặng Tin Tưởng (1945 -)

sonmai-8

Tác phẩm Công trình xây dựng (1979), tác giả Đặng Tin Tưởng

Đặng Tín Tường sinh ra tại Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Ông tốt nghiệp cử nhân tại Đại học Tổng hợp Hà Nội. Anh là một nghệ sĩ tự học chỉ với một số khóa học đồ họa tại Học viện Mỹ thuật Hà Nội. Ông đã từng làm việc tại Ban Giáo trình của Viện Mỹ thuật Hà Nội, sau đó từ năm 1984 ông làm việc tại các Xưởng Mỹ thuật Quốc gia thuộc Bộ Văn hóa. Ông nổi tiếng trong các bức tranh sơn mài và lụa, cũng như vẽ acrylic và màu nước trên giấy “do”. Các tác phẩm của ông được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Nhà khách Chính phủ Việt Nam và Bảo tàng Dân tộc Miami ở Mỹ.

Tin liên quan

Nhà cuối hẻm có 5 mảnh sân

Căn nhà nằm trong con hẻm có chiều ngang hơn một mét và chiều dài hơn 16 mét ở Hải Châu, xung quanh bị các nhà hàng xóm “vây”.


Xem chi tiết: Nhà cuối hẻm có 5 mảnh sân

Những ngôi nhà được xây dựng trên cây rất hiện đại và sang trọng

Công trình xây dựng trên cây được giới thiệu sau đây là những ngôi nhà được xây dựng rất hiện đại và sang trọng. Tuy nhiên, có một điều vô cùng thú vị là tất cả những địa điểm này đều được xây dựng với tiêu chí thân thiện môi trường.


Xem chi tiết: Những ngôi nhà được xây dựng trên cây rất hiện đại và sang trọng

Ý tưởng lưu trữ khăn tắm thông minh và sang trọng (P1)

Có nhiều cách để khăn tắm khác nhau, từ thanh đến kệ. Sự phù hợp với bạn phụ thuộc vào không gian trong phòng tắm của bạn, phong cách trang trí và số lượng khăn tắm bạn dự định cất giữ. Bài viết sẽ cung cấp cho bạn 10 lựa chọn để bạn có thể bài trí cho phòng tắm của […]


Xem chi tiết: Ý tưởng lưu trữ khăn tắm thông minh và sang trọng (P1)

Chuyên gia chỉ cách phòng tránh hư hại thường gặp với sơn ngoại thất

Do tiếp xúc và chịu ảnh hưởng trực tiếp của sự thay đổi thời tiết như nắng gắt, mưa dầm, sự ô nhiễm không khí cũng như các yếu tố ngoại lực, lớp sơn ngoại thất dễ xuống cấp, phai màu gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ cũng như giảm khả năng bảo vệ cho […]


Xem chi tiết: Chuyên gia chỉ cách phòng tránh hư hại thường gặp với sơn ngoại thất

Sáng tạo với khung cửa sổ cũ để trang trí và lưu trữ (P2)

Thực tế có rất nhiều ý tưởng trang trí có thể tận dụng các cửa sổ cũ và đây là một số dự án thú vị mà chúng tôi muốn gợi ý cho bạn. Đối với trang trí, bạn có thể sử dụng khung cửa sổ cũ cho nhiều thứ: bảng ghi nhớ, khung ảnh, trưng […]


Xem chi tiết: Sáng tạo với khung cửa sổ cũ để trang trí và lưu trữ (P2)

Thư viện uốn cong có kiến trúc độc đáo tại Na Uy

Bằng tất cả tâm huyết và sự sáng tạo, các kiến trúc sư đã thiết kế thành công một thư viện cong uốn quanh những cây hiện có trong công viên đô thị nhỏ ở Skien, Na Uy.


Xem chi tiết: Thư viện uốn cong có kiến trúc độc đáo tại Na Uy

Bên trong biệt thự “Bố già” 90 triệu USD

Căn biệt thự nổi tiếng trong phim “The Godfather” hiện được rao bán trên thị trường bất động sản Mỹ với giá xấp xỉ 90 triệu USD.


Xem chi tiết: Bên trong biệt thự “Bố già” 90 triệu USD

KTS Hoàng Thúc Hào trở thành đại diện thương hiệu Khóa Huy Hoàng

Ngày 9/4/2021, KTS Hoàng Thúc Hào chính thức đảm nhận vai trò đại diện thương hiệu độc quyền cho Khóa Huy Hoàng. Với vai trò này, KTS Hoàng Thúc Hào sẽ đồng hành cùng Khóa Huy Hoàng trên hành trình đưa những sản phẩm chất lượng nhất đến người tiêu dùng Việt. Tổng Giám đốc […]


Xem chi tiết: KTS Hoàng Thúc Hào trở thành đại diện thương hiệu Khóa Huy Hoàng

Khách sạn Babylonstoren ở Nam Phi chính thức mở cửa Vườn gia vị

Supernormal thiết kế lớp học kiểu mới cho trung tâm giáo dục trẻ em ở Massachusetts

Phòng tắm sẽ trông như thế nào trong tương lai?

Ván gỗ: Sự khác nhau giữa gỗ MDF, MDP, Plywood và OSB

10 ý tưởng thông minh để trưng bày nồi và chảo trong bếp

Thiết kế cửa gỗ xoay giúp căn hộ ở São Paulo trở nên mềm mại hơn

Phân biệt Coverlet, Duvet, Quilt và Comforter

9 cách để tận dụng tối đa không gian sân hiên nhà bạn

Yusuke Seki với lột xác Bang & Olufsen Audio Kyoto

10 sắc đỏ rạng rỡ cho Powder Room (phòng tắm dành cho khách)