Vị kỹ sư, kiến trúc sư, doanh nhân Gustave Eiffel chủ yếu được biết đến với công trình tháp Eiffel đóng góp vào cảnh quan thành phố Paris. Những cây cầu, mái vòm, nhà ga và những công trình khác nữa có bàn tay thiết kế của ông đều để lại ảnh hưởng lâu dài tới những dự án thiết kế sau này. Chúng tồn tại như minh chứng trường tồn cho tính cách mạng của thiết kế trong thế kỷ 19.

Gustave Eiffel

Xây dựng tại không gian xanh Champ de Mar trải dài trên quận thứ 7 của thành phố Paris, tháp Eiffel chắc chắn là một trong những công trình mang tính biểu tượng lớn nhất của thời kỳ hiện đại. Một tòa tháp có các thanh sắt đan vào nhau như mạng lưới, các vòm trang trí trải rộng và đường cong mềm mại của bốn dầm đỡ xếp đối xứng tạo nên tính hài hòa thanh nhã của tổng thể cảnh quan xung quanh.

Về kiệt tác của mình, ông Gustave Eiffel từng nói:
“Liệu người ta có thể nghĩ rằng vì chúng ta là kỹ sư, vẻ đẹp không làm chúng ta bận tâm hay chúng ta không cố gắng xây dựng những cấu trúc đẹp, cũng như vững chắc và lâu dài? Phải chăng những chức năng cơ bản nhất của sức mạnh luôn phải đi cùng với những điều kiện bất thành văn của tính hài hòa?…Hơn nữa, luôn có một cái gì đó hấp dẫn, một sức quyến rũ đặc biệt từ những điều lý thuyết nghệ thuật thông thường không chạm tới.”

Mặc dù có một số người đã thay đổi quan điểm sau khi tháp Eiffel hoàn thành, rất nhiều người vẫn cho rằng một kim tự tháp bằng sắt trông cực kì chướng mắt. Với những bản vẽ ban đầu do Maurice Koechlin và Emile Nouguier từ Compagnie des Establissement Eiffel (công ty do Gustave thành lập và phát triển) phác thảo, chính Gustave ban đầu cũng cảm thấy không hứng thú. Tuy nhiên sau những bổ sung, ông Gustave Eiffel đã đăng ký bản quyền cho bản thiết kế và đưa nó tham dự cuộc thi để chọn ra thiết kế chính thức cho lối vào World Expo. Cuộc bỏ phiếu đã nhất trí, kết quả là tháp Eiffel được xây dựng trong vòng 2 năm sau đó, chính thức hoàn thành năm 1889.

Bản vẽ thiết kế tháp Eiffel
Tháp Eiffel và những nền móng đầu tiên, năm 1887
Quá trình xây dựng tháp Eiffel (Nguồn: Archdaily và Pinterest)

Công trình tháp Eiffel là một cuộc cách mạng trong việc sử dụng sắt và đinh tán, phá vỡ quy luật kiến trúc xây dựng sử dụng nề đã thống trị các thành phố trong thời kỳ này. Tòa tháp có chiều cao đáng kinh ngạc lên tới 300m – cao nhất thế giới tại thời điểm xây dựng và duy trì kỷ lục trong 40 năm. Tòa tháp đã suýt bị đưa ra phá hủy vào năm 1909, người ta đã phải gắn thêm vào đỉnh một ăng-ten radio, một chức năng ngoài việc chỉ làm cổng chào để có thể bảo tồn công trình. Không thể phủ nhận đây là một kiệt tác vĩ đại, thế nhưng độ nổi tiếng của nó còn hơn cả Gustave Eiffel, làm lu mờ đi các thành tựu khác của ông.

Chân dung Gustave Eiffel

Gustave Eiffel sinh ra vào năm 1832 tại Dijon, miền đông nước Pháp. Sau khi theo học tại trường École Polytechnique và École Centrale des Arts et Manufactures, ông bắt đầu sự nghiệp kiến trúc áp dụng kim loại, tập trung vào xây dựng cầu đường. Ông đã hoàn thành dự án lớn đầu tiên của mình – cây cầu đường sắt tại Bordeaux, cũng như một số công trình nhỏ khác trước khi thành lập công ty riêng của mình với tư cách một kỹ sư độc lập vào năm 1865.

Hình ảnh cây cầu Bordeaux năm 1861 (nguồn: Pinterest)

Vào cuối những năm 1860 đến giữa những năm 1880, các thiết kế chính của Gustave Eiffel bao gồm: Phòng trưng bày các máy móc cho Triển lãm Paris năm 1867, cây cầu vòm bằng thép dài 162m bắc qua sông Douro ở Oporto (Bồ Đào Nha), mái vòm cho đài quan sát thiên văn ở Nice (Pháp), ga xe lửa Budapest và phần khung kim loại cho Tượng Nữ thần Tự do ở New York (Mỹ). Tại Việt Nam, những dấu ấn của ông được thể hiện qua các công trình nổi tiếng như Cầu Tràng Tiền ở Huế và Nhà bưu điện Sài Gòn ở Hồ Chí Minh.

Cây cầu bắc qua sông Douro (nguồn: Pinterest)
Ga xe lửa Budapest (nguồn: Pinterest)
Cầu Tràng Tiền trước đây được gọi với cái tên Clemenceau (nguồn: Pinterest)
Bưu điện Sài Gòn (ảnh: Dan)

Bức tượng Nữ thần là thành tựu đáng chú ý thứ hai của ông với nhiệm vụ hoàn thiện phần thiết kế cốt lõi khi nhà thiết kế ban đầu là Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc đột ngột qua đời vào năm 1879. Ủy ban đã chọn Gustave Eiffel vì sự hiểu biết phi thường của ông về áp suất gió. Bức tượng đã được lên kế hoạch và xây dựng tại Paris và sau đó được tháo rời để gửi đến Mỹ, nơi người ta đã xây sẵn phần đế cho Nữ thần Tự do.

Thiết kế phần khung sắt cho Tượng Nữ thần Tự do (nguồn: Pinterest)

Dù vị kỹ sư tài hoa không ngừng nỗ lực, thật quá khó để vượt qua cái bóng của tháp Eiffel. Thành tựu cuối cùng về mặt kỹ thuật của Gustave là khi ông được ký hợp đồng thiết kế các chốt của kênh đào Panama. Thế nhưng đã xảy ra bê bối về tài chính và chính khi Công ty Kênh đào Panama của Pháp ngừng thanh toán lãi vào năm 1888. Với tiếng tăm lừng lẫy, Eiffel sau đó tiếp tục gây chú ý với lĩnh vực khí động học – một chủ đề mà ông đã trở nên quen thuộc trong quá trình xây dựng tháp Eiffel.

Công trình kênh đào Panama (ảnh: VTV)

Trong phòng thí nghiệm của mình bên ngoài Paris, Eiffel đã xây dựng đường hầm gió đầu tiên. Các thí nghiệm của ông có ảnh hưởng lớn đến các phi công sau này, trong đó có thể kể đến anh em nhà Wright. Trong những năm cuối đời, ông tập trung vào ngành khí tượng học, một lĩnh vực mà ông nghiên cứu chuyên sâu trước khi qua đời vào năm 1923.

Di sản của Gustave Eiffel không chỉ hiện hữu tại trên 20 quốc gia mà còn có thể nhìn thấy qua những tiến bộ vượt bậc của khoa học và kiến trúc chịu ảnh hưởng từ ông. Tháp Eiffel của ông đã trở thành biểu tượng cho cách mà một thành phố có thể tạo được dấu ấn đặc trưng chỉ nhờ một công trình duy nhất, và thiết kế của nó đã truyền cảm hứng cho tất cả các tòa nhà chọc trời về sau.

Theo Đức Tùng biên dịch/Interior Vietnam /Nguồn: Archdaily, Ellen Von Weigand

Tin liên quan

Một góc nhìn khác về các công trình của Gustave Eiffel tại Việt Nam

Gustave Eiffel là một kỹ sư kết cấu thép, là một nhà thầu và sau này là một nhà khí tượng học người Pháp. Tên tuổi của ông gắn liền với những công trình nổi tiếng như tháp Eiffel (1889) – biểu tượng của nước Pháp, kết cấu của tượng Nữ thần tự do (1886) […]


Xem chi tiết: Một góc nhìn khác về các công trình của Gustave Eiffel tại Việt Nam

Đôi điều suy nghĩ về việc bảo tồn và phát triển đô thị cổ San Juan – Puerto-Rico

San Juan, Puerto Rico, là một trong những đô thị cổ nhất có người châu Âu sinh sống trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Được người Tây Ban Nha thành lập năm 1519 (với tên gọi ban đầu là Ciudad de Puerto Rico), San Juan trở thành thủ phủ của hòn đảo Puerto Rico vùng Caribbean. […]


Xem chi tiết: Đôi điều suy nghĩ về việc bảo tồn và phát triển đô thị cổ San Juan – Puerto-Rico

Triều Tiên với những công trình có lẽ bạn chưa biết

Với một quốc gia mang trong mình quá nhiều bí ẩn, kiến trúc đã thay mặt nói lên được phần nào về nơi này.


Xem chi tiết: Triều Tiên với những công trình có lẽ bạn chưa biết

10 công trình xứng danh Thủ đô Kiến trúc Thế giới của Rio de Janeiro

“Thủ đô Kiến trúc Thế giới” (World Capital of Architecture) là một chương trình của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hiệp quốc (UNESCO) và Liên hiệp hội Kiến trúc sư quốc tế (UIA). UIA và UNESCO sẽ xét chọn và công nhận thành phố có vẻ đẹp kiến trúc/cảnh quan […]


Xem chi tiết: 10 công trình xứng danh Thủ đô Kiến trúc Thế giới của Rio de Janeiro

Tokyo City Guide: 25 công trình biểu tượng của thủ đô Nhật bản

Dưới đây là tập hợp 25 công trình đáng chú ý ở Tokyo. Một chỉ dẫn hữu ích cho bạn một điểm khởi đầu trong chuyến hành trình đến thành phố lớn nhất của Nhật Bản, gắn với tên tuổi các công ty thiết kế, kiến trúc sư nổi tiếng như Nikken Sekkei, Herzog & De Meuron, Toyo Ito, Kengo Kuma, Sou Fujimoto, Kenzo Tange, OMA và Kazuyo Sejima.


Xem chi tiết: Tokyo City Guide: 25 công trình biểu tượng của thủ đô Nhật bản

Thiết kế nhà ở ấn tượng giữa thành phố Los Angeles với cảm hứng từ kiến trúc sư Louis Kahn

Kiến trúc sư theo chủ nghĩa hiện đại có một không hai Louis Kahn đã từng mang theo một cuốn sổ nhỏ mà ông luôn viết vào những cụm từ như “ánh sáng và sự im lặng” hoặc “sự vĩnh cửu của linh hồn”. Đọc những tâm tư trừu tượng đó trong khi chiêm ngưỡng […]


Xem chi tiết: Thiết kế nhà ở ấn tượng giữa thành phố Los Angeles với cảm hứng từ kiến trúc sư Louis Kahn

Santo Domingo – nơi Tân thế giới được mở ra

Vào ngày 3.8.1492, quả địa cầu đã được xác định tròn trịa, chứ không vuông vức hay hình chữ nhật khi đoàn tàu viễn dương của ông Christopher Columbus mở toang cánh cửa vào châu Mỹ. Tân thế giới hay “America” đã chào đời và thủ đô Santo Domingo – Cộng hòa Dominican trở thành […]


Xem chi tiết: Santo Domingo – nơi Tân thế giới được mở ra

Đại học Bologna – một trong những ngôi trường có kiến trúc tinh xảo nhất thế giới

Theo Insider, ngôi trường lâu đời thứ 2 thế giới – Đại học Bologna, được công nhận là một trong những học viện đẹp nhất thế giới. Vậy điều gì khiến nơi này đặc biệt đến thế ? Được thành lập vào năm 1088, Đại học Bologna là đại học lâu đời nhất ở châu […]


Xem chi tiết: Đại học Bologna – một trong những ngôi trường có kiến trúc tinh xảo nhất thế giới

Khách sạn Babylonstoren ở Nam Phi chính thức mở cửa Vườn gia vị

Supernormal thiết kế lớp học kiểu mới cho trung tâm giáo dục trẻ em ở Massachusetts

Phòng tắm sẽ trông như thế nào trong tương lai?

Ván gỗ: Sự khác nhau giữa gỗ MDF, MDP, Plywood và OSB

10 ý tưởng thông minh để trưng bày nồi và chảo trong bếp

Thiết kế cửa gỗ xoay giúp căn hộ ở São Paulo trở nên mềm mại hơn

Phân biệt Coverlet, Duvet, Quilt và Comforter

9 cách để tận dụng tối đa không gian sân hiên nhà bạn

Yusuke Seki với lột xác Bang & Olufsen Audio Kyoto

10 sắc đỏ rạng rỡ cho Powder Room (phòng tắm dành cho khách)