Cùng điểm lại những phong cách và trào lưu kiến trúc nổi bật trong lịch sử kiến trúc từ Cổ đại cho đến ngày nay.

Lịch sử thường được dạy theo đường tuyến tính. Cách giảng dạy này thường bỏ qua các câu chuyện lịch sử lớn và tập trung chủ yếu ở thế giới phương Tây.

Tuy nhiên, con người cũng biết rằng để hiểu cái cách mà hiện tượng này dẫn đến hiện tượng khác, lịch sử có thể tạo ra một cái nhìn bao quát về những gì mà loài người đã tạo ra qua bao năm tháng. Trong lịch sử kiến trúc, thật thú vị khi hiểu về những phong trào trung tâm và những phong cách được thánh hóa xuất hiện theo thời gian như là một sự phản ứng thời đại, liên tục hoặc gián đoạn, trong mối liên hệ đến những gì đã được tạo ra cho đến nay. Vì thế, bài viết này trình bày một số phong cách kiến trúc và trào lưu có ảnh hưởng nhất trong lịch sử, từ các đặc tính và những điểm đặc biệt của nó.

Cổ đại

Kiến trúc cổ đại được xây dựng ở thời Hy Lạp cổ đại từ giữa thế kỉ VII đến thế kỉ IV trước Công nguyên. Nó được biết đến nhờ các ngôi đền thờ được xây bằng đá, được thiết kế từ các nguyên tắc của thức cột, đối xứng, hình học và luật xa gần. Một đặc điểm đáng chú ý của tính thể hiện của nó là các nguyên tắc của các “thức cột kiến trúc”: Doric, Ionic, Corinthian. Thành tựu lớn nhất của kiến trúc Cổ đại là đền thờ Parthenon, được xây dựng tại thành cổ Athens vào thế kỉ V trước Công nguyên, đền Parthenon thể hiện những đặc điểm nổi bật như: một khối tích được xây dựng trên một nền tảng chịu lực liên tục của các hàng cột và các đầu cột, lần lượt chịu lực cho đầu hồi tam giác của đền.

Romanesque

Được phát triển ở châu Âu giữa thế kỉ VI và thế kỉ IX, phong cách kiến trúc này có mối liên hệ chặt chẽ đến bối cảnh lịch sử của nó. Trong thời kì mà các quốc gia châu Âu đang có chiến tranh và lo lắng về việc bảo vệ chống lại các cuộc xâm lược, các công trình thời này được lấy cảm hứng bởi đế chế La Mã cổ đại, được nhận diện bởi những bức tường dày và nặng nề với những khoảng mở nhỏ từ những cung tròn. Những minh chứng chính của phong cách này là các nhà thờ được xây dựng suốt thời kì này, và một trong những thành tựu quan trọng nhất là Nhà thờ chánh tòa Santiago de Compostela ở Tây Ban Nha. Nó được xây dựng suốt thời thập tự chinh, và là sản phẩm tuyệt vời nhất của phong cách này.

Gothic

Những gì mà chúng ta biết về kiến trúc Gothic ban đầu đã được đặt tên là Opus Francigenum, hay “công trình của người Pháp”, được ra đời vào những năm cuối thời kì trung đại, giữa những năm 900 và 1300. Chỉ trong thời kì Khai sáng, cái tên Gothic mới được đề cập đến như loại kiến trúc thẳng đứng và hùng vĩ được tạo ra trong thời kì này. Những công trình chính của Gothic liên quan đến công trình giáo hội, Nhà thờ và thánh đường với cung nhọn và vòm khung. Hầu hết công trình Gothic được xem là Di sản thế giới UNESCO, như Notre Dame Cathedral và Reims Cathedral.

Baroque

Bắt đầu từ thế kỉ 16 dưới chế độ quân chủ ở châu Âu, kiến trúc Baroque có thể được tìm thấy trong các công trình tôn giáo. Việc sử dụng đồ trang trí và các yếu tố để mà tìm cách thiết lập cảm giác ấn tượng-đặc biệt bởi sự tương phản giữa ánh sáng và bóng tối. Kiến trúc Baroque nhìn vào các yếu tố kết cấu như những biểu mẫu cho trang trí. Một trong những hình mẫu cho phong cách này là Nhà thờ Gesu ở Rome, nơi tự hào thể hiện một mặt đứng đúng kiểu Baroque đầu tiên.

Tân cổ điển

Từ thế kỉ XVIII trở đi, kiến trúc tân cổ điển đã tìm cách hồi sinh các công trình thời Hi Lạp, La Mã cổ đại. Biểu hiện của nó liên quan mật thiết đến bối cảnh kinh tế, xã hội. Cách mạng Công nghiệp ở châu Âu và thời kì mà các sinh viên thượng trung lưu bắt đầu truyền thống Grand Tour – đi vòng quanh thế giới và tiếp cận với các tác phẩm cổ xưa. Sự hồi sinh của cái nôi văn hóa châu Âu đã mang lại một kiến trúc hướng đến sự đối xứng hợp lí như một sự phản ứng với kiến trúc Baroque. Trào lưu này tiếp tục cho đến thế kỉ XIX và được thể hiện ở nhiều quốc gia khác nhau.

Beaux – Art

Phong cách học thuật này bắt nguồn từ trường Mỹ thuật ở Paris vào giữa những năm 1830. Nó đã thiết lập môt ngôn ngữ đề cập đến các thời kì khác, như Tân cổ điển Pháp, kiến trúc Gothic và Phục hung, tuy nhiên, nó cũng sử dụng các vật liệu đương đại như kính và sắt. Mặc dù nó xuất hiện ở Pháp, phong cách này đã ảnh hưởng kiến trúc Mỹ và được dùng như một tham chiếu đến các kiến trúc sư như Louis Sullivan, cha đẻ của các tòa nhà chọc trời. Các công trình từ trào lưu này thể hiện sự trang trí điêu khắc pha trộn với các đường nét hiện đại. Ở châu Âu, một ví dụ quan trọng là tòa nhà Grand Palais ở Paris và ở Hoa kì là Grand Central Terminal New York.

Art Nouveau

Art Nouveau ban đầu phục vụ như một hướng dẫn cho một số ngành từ kiến trúc đến hội họa và thiết kế nội thất cho đến viết chữ. Như là một phản ứng đến phong cách chiết trung chi phối châu Âu, phong cách này thể hiện chính nó trong kiến trúc trong các yếu tố trang trí: các công trình, đầy ắp những đường cong uốn lượn, những đồ trang hoàng được tiếp nhận lấy cảm hứng từ những hình dáng hữu cơ như cây cối, bông hoa và động vật, cả về mặt thiết kế lẫn sử dụng màu sắc. Công trình đầu tiên của phong cách này được thiết kế bởi kiến trúc sư người Bỉ Victor Horta, tuy nhiên, những hình mẫu tiêu biểu nhất được sáng tác bởi một người Pháp tên là Hector Guimard.

Art Deco

Art Deco xuất hiện ở Pháp ngay trước thế chiến thứ nhất và giống như Art Nouveau, nó đã ảnh hưởng đến một số lĩnh vực nghệ thuật và thiết kế. Pha trộn thiết kế hiện đại, các yếu tố thủ công và những vật liệu sang trọng, trào lưu này thể hiện một khoảnh khắc của niềm tin to lớn vào sự tiến bộ xã hội và công nghệ ở lục địa. Auguste Perret, một kiến trúc sư người Pháp và là người tiên phong trong việc sử dụng bê tông cốt thép, chịu trách thiết kế một trong những kết cấu Art Deco đầu tiên. Nhà hát Champs-Elysées của Perret (1913) đã kết hợp các đặc điểm của trào lưu và đánh dấu một sự khởi đầu từ ngôn ngữ được đề xuất trước đây của Art Nouveau.

Bauhaus

Bauhaus được ra đời tại trường thiết kế đầu tiên trên thế giới vào đầu thế kỉ 20. Nó được lồng vào một bài diễn văn kéo dài từ thiết kế đồ nội thất đến nghệ thuật nhựa và cách tiếp cận tiên phong ở Đức. Mối quan hệ giữa sản xuất công nghiệp và thiết kế sản phẩm rất quan trọng với những đề nghị về kiến trúc của ngôi trường, áp dụng một quan điểm hợp lí hóa chặt chẽ trên quá trình thiết kế. Một trong số những người sáng lập, Walter Gropius, đã thực hiện phương pháp giảng dạy mang tính cách mạng và áp dụng những nguyên tắc này trong các công việc thực tiễn.

Hiện đại

Chủ nghĩa hiện đại được ra đời ở nửa đầu thế kỉ XX. Có thể nói rằng nó bắt đầu ở Đức với Bauhaus, hay ở Pháp với Le Corbusier, hay Hoa Kỳ với Frank Lloyd Wright. Tuy nhiên, sư đóng góp của Le Corbusier vào sự hiểu biết về kiến trúc Hiện đại là đáng chú ý nhất, đặc biệt là khả năng của ông trong việc tổng hợp các luân lý mà ông áp dụng vào công việc, thiết kế và diễn ngôn. Một ví dụ là tuyên ngôn năm 1926 về “5 điểm trong kiến trúc mới”, còn gọi là 5 điểm của kiến trúc Hiện đại.

Hậu hiện đại

Từ năm 1929 trở đi, với sự khởi đầu của cuộc Đại suy thoái, một chuỗi các chỉ trích về kiến trúc Hiện đại bắt đầu và tiếp diễn cho đến cuối những năm 1970. Kiến trúc hậu hiện đại xem xét một số nguyên tắc trung tâm của chủ nghĩa Hiện đại, từ góc độ lịch sử và sáng tác mơi. Cả trong diễn ngôn lẫn trong công trình xây dựng. Đối với điều này, những chiến lược khác nhau để hỏi được đặt ra, đôi khi bằng cách sử dụng sự mỉa mai, số khác bởi một mối quan tâm sâu sắc đến văn hóa đại chúng. Quyển sách “Learning from Las Vegas” là một trong những tác phẩm tinh túy của tư tưởng Hậu hiện đại.

Giải kết cấu

Chủ nghĩa giải kết cấu bắt nguồn vào những năm 1980 và đặt câu hỏi về những giới hạn và quy trình thiết kế và kết hợp những đường nét phi tuyến tính mạnh mẽ vào thiết kế. Chủ nghĩa giải kết cấu liên quan đến hai khái niệm chính: giải cấu trúc, một phân tích văn học và triết học mà đòi hỏi suy nghĩ lại và loại bỏ các phương thức tư duy truyền thống; và kiến tạo, các phong trào nghệ thuật và kiến trúc Nga từ đầu thế kỷ XX. Một sự kiện mang tính bước ngoặt cho chủ nghĩa giải kết cấu là triển lãm MoMA năm 1988 do Phillip Johnson quản lý. Nó tập hợp các tác phẩm của Peter Eisenman, Frank Gehry, Zaha Hadid, Rem Koolhaas, Daniel Libeskind, Bernard Tschumi và Wolf Prix.

Theo Anh Tuan/ designs (Dịch từ Archdaily)

Tin liên quan

Đôi điều suy nghĩ về việc bảo tồn và phát triển đô thị cổ San Juan – Puerto-Rico

San Juan, Puerto Rico, là một trong những đô thị cổ nhất có người châu Âu sinh sống trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Được người Tây Ban Nha thành lập năm 1519 (với tên gọi ban đầu là Ciudad de Puerto Rico), San Juan trở thành thủ phủ của hòn đảo Puerto Rico vùng Caribbean. […]


Xem chi tiết: Đôi điều suy nghĩ về việc bảo tồn và phát triển đô thị cổ San Juan – Puerto-Rico

Triều Tiên với những công trình có lẽ bạn chưa biết

Với một quốc gia mang trong mình quá nhiều bí ẩn, kiến trúc đã thay mặt nói lên được phần nào về nơi này.


Xem chi tiết: Triều Tiên với những công trình có lẽ bạn chưa biết

10 công trình xứng danh Thủ đô Kiến trúc Thế giới của Rio de Janeiro

“Thủ đô Kiến trúc Thế giới” (World Capital of Architecture) là một chương trình của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hiệp quốc (UNESCO) và Liên hiệp hội Kiến trúc sư quốc tế (UIA). UIA và UNESCO sẽ xét chọn và công nhận thành phố có vẻ đẹp kiến trúc/cảnh quan […]


Xem chi tiết: 10 công trình xứng danh Thủ đô Kiến trúc Thế giới của Rio de Janeiro

Tokyo City Guide: 25 công trình biểu tượng của thủ đô Nhật bản

Dưới đây là tập hợp 25 công trình đáng chú ý ở Tokyo. Một chỉ dẫn hữu ích cho bạn một điểm khởi đầu trong chuyến hành trình đến thành phố lớn nhất của Nhật Bản, gắn với tên tuổi các công ty thiết kế, kiến trúc sư nổi tiếng như Nikken Sekkei, Herzog & De Meuron, Toyo Ito, Kengo Kuma, Sou Fujimoto, Kenzo Tange, OMA và Kazuyo Sejima.


Xem chi tiết: Tokyo City Guide: 25 công trình biểu tượng của thủ đô Nhật bản

Thiết kế nhà ở ấn tượng giữa thành phố Los Angeles với cảm hứng từ kiến trúc sư Louis Kahn

Kiến trúc sư theo chủ nghĩa hiện đại có một không hai Louis Kahn đã từng mang theo một cuốn sổ nhỏ mà ông luôn viết vào những cụm từ như “ánh sáng và sự im lặng” hoặc “sự vĩnh cửu của linh hồn”. Đọc những tâm tư trừu tượng đó trong khi chiêm ngưỡng […]


Xem chi tiết: Thiết kế nhà ở ấn tượng giữa thành phố Los Angeles với cảm hứng từ kiến trúc sư Louis Kahn

Santo Domingo – nơi Tân thế giới được mở ra

Vào ngày 3.8.1492, quả địa cầu đã được xác định tròn trịa, chứ không vuông vức hay hình chữ nhật khi đoàn tàu viễn dương của ông Christopher Columbus mở toang cánh cửa vào châu Mỹ. Tân thế giới hay “America” đã chào đời và thủ đô Santo Domingo – Cộng hòa Dominican trở thành […]


Xem chi tiết: Santo Domingo – nơi Tân thế giới được mở ra

Đại học Bologna – một trong những ngôi trường có kiến trúc tinh xảo nhất thế giới

Theo Insider, ngôi trường lâu đời thứ 2 thế giới – Đại học Bologna, được công nhận là một trong những học viện đẹp nhất thế giới. Vậy điều gì khiến nơi này đặc biệt đến thế ? Được thành lập vào năm 1088, Đại học Bologna là đại học lâu đời nhất ở châu […]


Xem chi tiết: Đại học Bologna – một trong những ngôi trường có kiến trúc tinh xảo nhất thế giới

Bên trong tòa biệt thự trị giá hơn 3.583 tỷ của Bill Gates có gì?

Cho đến năm 2020, với mạng lưới tài sản trị giá 98 tỷ USD, nhà đồng sáng lập Microsoft – ông Bill Gates là người giàu thứ hai trên thế giới. Không quá ngạc nhiên khi một trong những người giàu nhất thế giới có một ngôi nhà cực kỳ xa hoa, với diện tích 6131,6 m2, người ta thường đùa vui rằng đây quả là một nơi lý tưởng để chơi trốn tìm .


Xem chi tiết: Bên trong tòa biệt thự trị giá hơn 3.583 tỷ của Bill Gates có gì?

Khách sạn Babylonstoren ở Nam Phi chính thức mở cửa Vườn gia vị

Supernormal thiết kế lớp học kiểu mới cho trung tâm giáo dục trẻ em ở Massachusetts

Phòng tắm sẽ trông như thế nào trong tương lai?

Ván gỗ: Sự khác nhau giữa gỗ MDF, MDP, Plywood và OSB

10 ý tưởng thông minh để trưng bày nồi và chảo trong bếp

Thiết kế cửa gỗ xoay giúp căn hộ ở São Paulo trở nên mềm mại hơn

Phân biệt Coverlet, Duvet, Quilt và Comforter

9 cách để tận dụng tối đa không gian sân hiên nhà bạn

Yusuke Seki với lột xác Bang & Olufsen Audio Kyoto

10 sắc đỏ rạng rỡ cho Powder Room (phòng tắm dành cho khách)